Een zomerse regen slaat tegen de gevel van de
vierde kerk, een uitgestorven kruisweg tussen
Durbuy en Bastogne. De muren zijn gekliefd door
de voeten van duizend pelgrims, maar niemand
heeft hier sinds 1936 gewoond. De kerk is
gesloten — niet door de overheid, maar door een
stilzwijgen dat zich in de kalk heeft ingegraven.
Toen de laatste priester wegging, werd het
gebouw afgesloten met een ketting van beton en
drie sloten. Toen de nieuwe rector arriveerde,
liet hij de sleutel achter op het altaar. Geen
woord. Geen brief. Alleen een grijze kast in de
kelder, waarin niemand ooit iets vond.
De revolutionnaire idéaliste komt uit Antwerpen,
met een map vol statuten van de sociale
wetenschap en een hart dat trilt bij elk
verloren woord. Hij neemt het kerkje over als
‘huisvesting voor de armen’, zonder
wetenschappelijke toestemming. Het eerste
nachtmerriegevoel komt niet van de donkere
gangen, maar van de manier waarop de lucht
bevroren lijkt in de hoeken.
Op de derde dag ziet hij het: de muur in de
kapel is nat, alsof er net iemand langs is
gelopen. Maar er is geen voetafdruk. Alleen een
vlek, gevormd als een handafdruk, die wanneer
hij er aan raakt, terugtrekt als een ader in het
stenen oppervlak.
Hij probeert het te negeren. Tot de kinderen
beginnen te drommen bij de ingang. Zij komen
nooit binnen, maar kijken naar de ramen alsof ze
wachten. Hun moeders zeggen dat ze hun namen
niet kennen. Ze zijn allemaal klein, zwart
gekleed, en schreeuwen nooit.
De tweede regenval brengt de eerste wet. Een
lokale wet, pas recent ingevoerd: geen
binnengaan in privégebieden zonder officiële
autorisatie. Die autorisatie moet aangevraagd
worden via de gemeente van Durbuy, maar het
dossier verdwijnt. Na drie dagen wordt het huis
van de idéaliste leeggemaakt. Alle boeken,
foto’s, post — alles verdwenen. Enkel de kerk
blijft.
Hij besluit om de kerk open te maken. Niet voor
een mis, maar voor een tentoonstelling:
‘Onzichtbaar verleden’. Hij plaatst een tafel
onder het altaar, legt daar een kaart van de
oudste kerken van Wallonië, en gaat staan bij de
ingang.
Twee uur later: de kerk is leeg. Maar de muren
zijn bedekt met krabbelteksten. Allemaal in
dialect. Allemaal dezelfde tekst: “Wij waren
hier.”
Hij pakt een fles witte verf. Smeer het woord
“Nee” over de muur. Midden in de nacht valt de
verf weg. De muur zegt: “Jij bent er ook.”
De volgende ochtend staat hij voor de kerk. Hij
trekt zijn jas uit. Zijn huid begint te
veranderen. Als een blauwe veer verschijnt op
zijn arm. Hij kijkt in een spiegel. Zijn ogen
zijn nu grijs, zoals die van de kinderen.
Hij sluit de kerk weer. Op de deur hangt een
nieuw bord: “Geen toegang. Het is klaar.”
Die avond wordt de kerk vernield door een brand.
De vlammen vallen niet op de muren. Ze
verdwijnen in de grond. Niemand weet hoe het was.
Niemand zegt iets.
De volgende week werkt een groep arbeiders aan
een nieuwe waterleiding. In de buurt van de
oudste kerk vindt men een kist. Binnenin: een
stapel papieren, allemaal getekend met kleine
handschriftjes. En een foto van een jongen. De
jongen ziet eruit als de idéaliste.
Niemand spreekt erover. De kist wordt begraven.
Maar op de plek waar de kerk stond, groeit nu
een boom. De takken vormen geen schaduw. Ze
vormen een rooster.
En in de rust van de najaarsavonden, luister je
soms naar het geluid van voetstappen die niet
over de grond gaan, maar door de lucht.
